Blog

Sportpaarden buiten; dressuur

Kelly VanderGucht

Ik heb een 10 jarige KWPN merrie die Z1 dressuur loopt op wedstrijd (bijna Z2). Ik heb haar sinds oktober 2012. Sinds oktober 2018 heb ik mijn eigen stukje grond in Soest. Het is een weiland van ongeveer 35×65 meter. Het is niet super groot, maar voor 1 paard en 2 shetlanders is het ruim voldoende. Het is tenslotte geen stal van 3x3m. Wel heb ik 2 stallen staan van 3x3m en deze deuren staan altijd open. Ik heb stromend water en elektriciteit wat enorm fijn is. Het weiland wordt met veel regen wel een beetje een blubber bende, maar er is altijd een heel groot deel van de wei droog. Rond de stallen is verharding en in 1 van de 2 stallen ligt vlas. De paarden kunnen dus altijd droog staan of slapen, maar ze kiezen er toch voor om buiten te lopen/slapen.

Wat voer je je sportpaard?

Ik heb 3 hooinetten/slowfeeders hangen. In iedere stal 1 en buiten hangt er ook 1. In de hooinetten zit onbeperkt hooi. De paarden krijgen naast het hooi een vitaminebrokje van victorious secret 200 en kruidenslobber van agrobs. Af en toe psyllium tegen het zand, maar meer niet. Ook mijn wedstrijdpaard krijgt geen krachtvoer.

Maak je gebruik van dekens en of scheer je je paard?

Wel heeft zij een deken op. Helaas is Daisy al een aantal keer spierbevangen geraakt zonder deken. Zij kan slecht tegen regen en wind en kan zich slecht warm eten. Ook vind ik een deken juist fijn bij een wedstrijdpaard, zodat ik niet hoef te scheren. Een deken is niet fijn, maar scheren vind ik helemaal een no go! Ook rijd ik haar met een bit. Het is een pittige merrie en heb geprobeerd om bitloos te rijden. Helaas na een ernstig ongeluk in het bos ben ik hiervan genezen. Ik rijd zeker niet met stang en trens of met hulpteugels. Ik heb een kunststof flexibele stang en hier loopt zij heel fijn op. Sinds januari 2017 bekap ik mijn paard zelf en heb ik in 2018 de cursus natuurlijk bekappen gevolgd. Ik ben 1 van de weinige op wedstrijd op Z niveau zonder ijzers en met een paard die een ‘wintervacht’ heeft. Ik rij Daisy max 4x per week. We gaan vaak naar het bos, soms springen, soms longeren en 2x per week dressuur. Daisy is een kei in vrijheidsdressuur, dus dit doen we veel op vrije dagen of we gaan lekker wandelen.
Daisy is gewend om veel buiten te staan en heeft, voordat ik mijn eigen plek kreeg, ook op een stal gestaan waar zij 24/7 buiten stond met schuilstal en een merriekudde. Het was nu wel wennen dat zij met 2 shetlanders kwam te staan en kon moeilijk wennen aan de maat van de pony’s. Inmiddels is het een fijne kudde van 3 en genieten ze met volle teugen van hun kleine weiland. Het liefst zie ik ze op een nog groter weiland staan met ook een droge paddock, maar volgens mij heb ik 3 hele tevreden paarden. Ze kunnen gaan en staan waar ze willen en kunnen zelfs een klein sprintje trekken, wat ze dan ook maar al te graag doen. Oja en rollen in de modder is favoriet bij alle 3 (en ik maar poetsen….).

Hoe los je dat op met zweten na inspanning?

Als ze erg bezweet is, stap ik lang uit. Vaak doe ik het zadel af en loop ik er naast. Als het echt slecht weer is dan doe ik een wolle zweetdeken op tijdens het uitstappen. Na het stappen ga ik haar altijd op stal uitgebreid naverzorgen/poetsen. Eigenlijk is ze dan altijd wel droog. Maar met droog weer met een zonnetje laat ik haar ook wel ‘aan de lucht drogen’ na het uitstappen. Dan kan ze lekker rollen en haal ik er een borstel over voor ik de deken op doe. Ik moet wel zeggen dat mijn paard niet mega veel zweet, dus dat is wel heel fijn. En in de zomer is het simpel afsponsen met lauw water en zo naar buiten.

Ja maar rijden is ook niet natuurlijk……..

In alle discussies afgelopen jaren heb ik het al zo vaak gehoord:

“Ja maar rijden is ook niet natuurlijk”

Dat is dan vervolgens het excuus om paarden op te sluiten in boxen, te scheren, dekens om te doen en te voorzien van stalen schoenen. Het gaat er ook niet om wat natuurlijk is, want natuur is niet zo lief en gezellig als het klinkt. In de natuur heerst vooral honger, dood en verderf. Er is in de natuur geen medische zorg en in de natuur geldt het recht van de sterkste. Gezond oud worden is ook geen doel in de natuur, het enige wat de natuur wil is voortplanting. Als jij als merrie maar zes jaar oud wordt en wel vijf veulens hebt gehad, heb je voor de natuur je taak al meer dan volbracht en is je verdere aanwezigheid niet meer van waarde.

Rijden is dat niet natuurlijk, maar wel ontzettend gezond! Voor mens en dier. Paarden vinden over het algemeen buitenrijden erg leuk, vergelijk het met het uitlaten van je hond. De hele dag een beetje rondscharrelen op het erf is best oké, maar met uitlaten zie je veel meer! Bovendien maakt een paard in een paddock paradise, hoe goed deze ook is ingericht en hoe groot deze ook is, nooit het aantal kilometers die het maakt in het wild. In een paddock paradise lopen ze 3- 5 km in een etmaal, de rest moet je dan ‘bij’-rijden, of ‘bij’-mennen/wandelen/fietsen/steppen.

Rijden met je paard voorkomt overgewicht, houdt het paard soepel en zorgt voor een betere conditie. Beweging voor mens en dier voorkomt stress, houdt het hart gezond, het versterkt de botten en zorgt voor meer energie. De lijst voor mensen is ongeveer eindeloos en de meeste dingen gelden waarschijnlijk ook voor paarden; sporten reguleert je bloedsuikergehalte, verlaagt je bloeddruk, houdt je cholesterolgehalte in balans, verlaag fysieke en emotionele spanningen, vermindert rugpijn.

Een sportpaard kan prima buiten wonen én presteren, ook met een wintervacht en zonder dekens. Ik heb het al vaak in discussies verteld, maar onze paarden staan altijd buiten, zonder dekens, worden niet geschoren en toch trainen we voor endurance. Onze paarden hebben wedstrijden gereden van 80 en ook wel 100 km, zonder stal, deken, scheren en met wintervacht. De eerste wedstrijden zijn vanaf half maart, dat betekent dat alle wedstrijden die we rijden tot half mei, altijd met een harige vacht zijn. Endurance is geen blokje om van 3 km, maar we hebben het over 3 tot 8 uur achter elkaar rijden met snelheden van 10 – 15 km/h, alles draf en galop, elke 20 of 30 km is er een pauze van een half uur. Vele malen zwaarder dus dan een dressuurproef van 7 minuten. Scheren in de dressuur heeft vooral een esthetische reden; een haarbal in de ring ziet er minder mooi uit. Scheren voor het zweet is geen argument.

Een paard dat het warm krijgt tijdens het trainen, zweet gewoon met zijn wintervacht en de vacht is zo gemaakt dat de haren gaan liggen als het buiten warmer is. Zweet zorgt voor afkoeling. Na het rijden zijn de paarden nog wel nat, maar dat is geen probleem, ze rollen even in het zand en gaan dan weer eten. Ze zijn nooit ziek en worden allemaal stokoud en rijden tot op hoge leeftijd (32, 28, 26)

Kortom rijden is niet natuurlijk, maar wel leuk en gezond. En gelukkig zijn onze paarden aan huis niet natuurlijk, want dan zouden medische zorg en voldoende ruwvoer niet voorhanden zijn. In de natuur is het vooral overleven, aan huis is het gezond leven; met voer, vriendjes en vrijheid. Altijd toegang tot ruwvoer, gezellig met z’n allen in een groep en zelf de keuzemogelijkheid om wel of niet in een stal te gaan staan. Iedereen die denkt dat een stal noodzakelijk is voor een paard, moet maar eens de deur open laten staan en bekijken hoe graag het paard er nou echt in wil staan.

Jantine Leeflang

www.jantineleeflang.nl

Van Sint voor de nieuwe paardenhouder

Piet zag het met eigen ogen

Hoe handschoen, jas en laars weer hing te drogen

Sint weet hoe de nieuwe paardenhouder ploegt door de regen

De paardjes buiten is voor de mens niet altijd een zegen

Zeker niet in dit jaargetij

Want sjouwen met hooi en mest is een heel karwei

Maar je krijgt er veel voor terug, alle paardjes blij

Met voer vriendjes en vrijheid in de wei

Ook op sinterklaasavond gaan de werkzaamheden gewoon door

Het baasje is allang blij dat het alleen maar regende en niet vroor

Nog even flink doorscheppen met al die stront

Snel naar huis en omkleden voor de feestavond

De Sint weet heus hoe zwaar het is, uiteraard

Want hij heeft zelf ook al jaren een paard

Sint zal daarom in elke laars en schoen

Wat extra lekkers voor deze mensen doen

Een paddock is nog geen paddock paradise

Wie aan wilde paarden denkt, denkt aan een kudde paarden die met wapperende manen galopperen over de eindeloze vlaktes in enorme uitgestrekte natuurgebieden. De werkelijkheid blijkt anders te zijn: Paarden blijken steeds dezelfde paden af te leggen van voorziening naar voorziening en keren steeds weer terug naar vaste punten.

De realiteit is een stuk minder romantisch dan onze fantasie. In het wild is het leven toch saaier en routinematiger dan we altijd dachten. Juist deze nieuwe inzichten over in het wild levende paarden, waren de basis van het paddock paradise principe.

Je paard buiten zetten is een hele stap en is beter dan op stal staan, maar is nog niet het ideale eindpunt. Een paddock is nog geen paddock paradise. Een paard in een weiland of een gewone rechthoekige paddock zal uit zichzelf niet extra gaan bewegen als het voedsel onder hand- of eigenlijk neusbereik is. In een weiland is de uitdaging nul, je doet je hoofd naar beneden en gaat eten. In een paddock met een slowfeeder kun je de hele dag bij de slowfeeder staan en jezelf vol eten zonder ver te hoeven lopen, de drinkbak is immers ook dichtbij.

Kort samengevat zegt Jaime Jackson dat paarden meer gestimuleerd worden om te gaan bewegen als je een pad maakt op je terrein en daarbij plaats je de voorzieningen ver uit elkaar. Een drinkplek, een plek om te rollen, een plek om te slapen, een plek om te schuilen, een liksteen en slowfeeders. (Al kan het handig zijn om de schuilstal en liksteen te combineren om te voorkomen dat je liksteen wegregent.) Je verbindt de voorzieningen door middel van een pad en de paarden worden al veel meer uitgedaagd om te gaan bewegen. Beweging is noodzakelijk voor een goede doorbloeding, alleen als een paard beweegt werkt het hoefmechanisme; de hoef is een soort pompje dat in en uitzet als een paard loopt.

Ook al is er weinig oppervlak; er is altijd een manier om een uitdaging te verzinnen voor je paard. We zijn al veel creatieve oplossingen tegengekomen; een pad (‘track’) rondom de rijbak bijvoorbeeld kan al een verrijking zijn. Bij een bak van 20 x 40, heb je dan toch al snel 120 meter extra aan looppad voor je paarden!

Van 1982 tot 1986 heeft Jaime Jackson bestudeerd hoe paarden in het wild leven. De paarden in de V.S. zijn geen echte wilde paarden, want van oorsprong komen paarden helemaal niet voor op het continent Amerika. Het zijn onze eigen huis, tuin en keuken paarden die her-verwilderd zijn en prima gedijen in hun nieuwe omgeving. Omdat hij van oorsprong hoefsmid was, keek hij in eerste instantie naar hun hoeven. Hij ontdekte dat veel voorkomende hoefproblemen waar hij als smid mee te maken had, niet voorkwamen bij deze kuddes. Ook niet bij de hoeven van paarden die gestorven waren in het wild. Van evolutie en natuurlijke selectie kan nog amper sprake zijn, aangezien paarden pas 500 jaar voorkomen in Amerika. Dat is op evolutionaire schaal te kort om tot serieuze aanpassingen te komen. De paarden daar zijn nog steeds direct verwant aan onze paarden in alle opzichten. Zijn bevindingen heeft hij opgetekend in ‘Horse Owners Guide to Natural Hoofcare’ 1998, omdat collega’s weigerden te luisteren, heeft hij de briljante ingeving gehad om de paardeneigenaar zelf aan te spreken. De verandering komt dit keer van onderaf in plaats van bovenaf via de ‘deskundige’.*

Paarden in een paddock paradise plaatsen zorgt er voor dat ze gestimuleerd worden om hun natuurlijke gedrag te tonen, meer dan in een vierkant met zand. Van haaien is bekend dat ze sloom en ongezond worden als je ze in een aquarium stopt, er is geen enkele reden of uitdaging om actief te gaan zwemmen. Als er stromend water door de bak gepompt wordt, gaan ze actief aan de gang en moeten ze zwemmen en worden ze gezonder. De track is vergelijkbaar met stromend water voor de haai.

Jaime Jackson opent zijn boek ‘paddock paradise’ terecht met:

“To all horses everywhere who suffer the injustices of unnatural confinement”

“Opgedragen aan alle paarden ter wereld die lijden onder het onrecht van onnatuurlijke opsluiting”

Meer Nederlandstalige info: www.paddockparadijs.nl

Met dank aan M. Brian voor de bijpassende tekening: www.paardentekenaar.nl

*Zijn oplossing inspireerde mij ook om deze website voor en door paardeneigenaren op te zetten, in plaats van de deskundigen proberen ‘om’ te krijgen; in het verleden behaalde teleurstellingen (door Jaime Jackson) gaven al garantie voor de toekomst wat dat betreft. Als de ‘deskundigen’ zich al hebben gelieerd aan een keurmerk waarbij een half uur loslopen genoeg is, valt daar weinig eer te behalen.

“Maar overdag gaan de paarden naar buiten……”

Na het lanceren van de website hebben we toch een aantal mailtjes gehad van pensions met stallen die toch ook heel erg graag op de kaart wilden, want ‘overdag gaan de paarden naar buiten’. Helaas betekent ‘overdag naar buiten in de winter’ dat paarden van vanaf vijf uur ’s middags tot negen uur ’s ochtends binnen staan en dus 16 uur lang onafgebroken in hun box van 3 bij 3 staan.

Een ander aspect bij veel stallen waarbij de paarden ‘overdag naar buiten gaan’, is dat ze meestal in individuele paddocks staan. Zo’n postzegel paddock is meestal ook niet zo groot als een rijbak en als ze geluk hebben staat er een slowfeeder in. Postzegelpaddocks zonder ruwvoer, zijn eigenlijk een box zonder dak en zonder eten, geen wonder dat het paard graag naar binnen wil! Ze kunnen hun kont er amper keren, laat staan dat ze er even een sprintje kunnen trekken.

Ruwvoer in een postzegelpaddock is wel een verbetering, maar de paarden kunnen niet spelen met elkaar. Paarden moeten niet alleen elkaar kunnen zien, maar ook aanraken en kunnen spelen. ‘Overdag naar buiten’ en dus ’s nachts in boxen, voldoet helaas niet aan de natuurlijk behoeften van een paard. Een paard is ondanks het fokken van bepaalde rassen, nog steeds een steppedier dat het hele etmaal loopt en eet.

De kaart van ‘hetnieuwepaardenhouden’ is echt gericht op pensionplekken en maneges waar de paarden altijd buiten staan, in een groep en met voldoende ruwvoer. Overdag naar buiten in paddocks deden we jaren geleden ook al, het kan anders, het moet anders! Een paard is geen fiets die je ’s nachts in de schuur zet en overdag in het fietsenrek….

 

Limbodansen onder de lat van keurmerk paarden welzijn

We zijn net op tijd gestart met ons initiatief www.hetnieuwepaardenhouden.nl Vandaag viel ‘de hippische ondernemer’ op de mat. Daarin is de ene lofzang na de andere te lezen op het keurmerk paarden welzijn, waarbij één van de eisen is dat paarden een half uurtje per dag mogen loslopen en paarden zes uur zonder ruwvoer mogen staan (2 uur is het absolute maximum m.b.t. gezondheid). Wat natuurlijk één grote farce is. Elke pensionstal en elke manege kan op die manier aan de normen voldoen, want bij het uitmesten van de boxen worden de paarden meestal toch even in een paddock gezet.

Alle bobo’s hebben hun eigen column in het blad, de hoofdredacteur, de voorzitter van de sectorraad paarden, directeur van de FNRS en allemaal vertellen ze wat voor een enorme sprong voorwaarts dit keurmerk is. De lat ligt zo hoog dat je alleen maar hoeft te limbodansen om eronder door te komen.

Verder wordt er in het blad een samenvatting gegeven van de vergadering van de Kamercommissie die volledig in hun eigen voordeel wordt uitgelegd en het rapport van Dier en Recht wordt als onwaar weggezet. De minister laat het reguleren weer aan de sector zelf over, hoera. Maar wat al deze instanties niet doorhebben is dat de rest van de wereld ondertussen wél veranderd is: Paardeneigenaren verdiepen zich in welzijn voor paarden, doen kennis op en leren bij en zien ook dat het ophokken van paarden in kooien z’n langste tijd gehad heeft. De belangrijke instanties in de sector draaien nog steeds op hun stoommachine en hebben niet door dat er allang wind- en zonne-energie zijn. Ga vooral zo door, hou vast aan de tradities, probeer het publiek nóg een keer uit te leggen waarom het zo goed is wat we al honderd jaar doen en laat je ondertussen gewoon links en rechts inhalen door mensen die wel innoveren en wel vernieuwen.

Er is toch geen ondernemer meer die zich wil laten associëren met een half uurtje loslopen en daar ook nog eens 200 – 700 euro jaarlijks voor moeten neerleggen, voor een bordje op de muur waarbij iedereen nu denkt: “Oja dat betekent dat paarden een half uurtje los mogen lopen en zes uur zonder ruwvoer mogen staan (dan hebben ze allang een maagzweer, 2 uur is het absolute maximum!) en waarbij de ondernemer jaarlijks wordt uitgekleed voor een paar honderd euro.” Het is tijd voor verandering, het kan wél; paarden buiten huisvesten op veengrond. Het kan wél; paarden buiten huisvesten in de randstad. www.hetnieuwepaardenhouden.nl

Zo hard gaat het!

Elke dag krijgen we berichtjes en mails met nieuwe adressen van paardvriendelijke plekjes. Het zijn vooral kleinschalige pensions bij particulieren, maar juist door met z’n allen zoveel plekjes aan te bieden is er een serieus alternatief voor de grote traditionele pensionstallen met ophokplicht.

Het is duidelijk dat de verandering dit keer van onderaf komt en niet van bovenaf via de gebruikelijke instanties die nog steeds heel erg gericht zijn op de traditionele markt.

In een week tijd is dit het resultaat, dankzij ieders inspanning. Elk adresje is er één, het geheel is meer dan de som der delen! Één druppel kan een steen niet raken, maar een hele stroom druppels zal de steen doen slijten. De reacties waren overweldigend. Elke ochtend beginnen we met het openen van onze inbox en het verwerken van alle nieuw binnengekomen adressen.

Weet je een adres waar paarden 24/7 buiten gehouden kunnen worden? Mail ons dan jileeflang@gmail.com met het adres (desgewenst kan de prikker op een andere plek gezet worden zodat de exacte locatie niet getoond wordt) en de contactgegevens.

Iedereen die tot nu toe z’n steentje heeft bijgedragen in wat voor vorm dan ook (bericht delen, adres sturen etc), hartelijk dank!

Link naar de kaart: https://drive.google.com/open?id=1m7Lhpsaaf__6jasrE1jtndu7J66K3Bjb&usp=sharing