Een paard is geen fiets

Onderstaand ingezonden stuk is eerder verschenen in NRC Handelsblad en helaas (weer) actueel.

Het is slecht gesteld met het welzijn van paarden in Nederlandse maneges, stelt de dierenrechtenorganisatie Dier & Recht. In bijna 85 procent van de onderzochte maneges (44 van de 53) hebben de paarden een slecht leven, meldt haar rapport Misstanden op de manage (maart, 2018). Een greep uit de symptomen: luchtwegproblemen door een stoffige stal, gedragsstoornissen
door sociale isolatie en maagzweren door stress en slechte voeding. In een petitie aan de minister van Landbouw benadrukt Dier & Recht dat paarden kuddedieren zijn, met een sterke behoefte aan zicht-, hoor- en reukcontact en de mogelijkheid tot fysiek contact met tenminste één ander paard.

Ook de deftige Hollandsche Manege in Amsterdam krijgt ervan langs. De stallen zijn er te klein, er is geen weiland in de directe omgeving. De eigenaren Justus Valk en vader Vincent kregen maandag in NRC uitgebreid de gelegenheid hun kant van het verhaal te geven. „De onderzoekers leggen de lat wel erg hoog”, zegt de vader. „Het is onmogelijk aan alle eisen te voldoen.” De zoon: „Ze willen dat
paarden in een villawijk wonen met zwembad in de tuin. Mensen die in een volkswijk wonen, kunnen toch ook gelukkig zijn? We mishandelen toch geen dieren?”

De lat ligt helemaal niet te hoog. Eigenlijk nog veel te laag, met een minimum van vier uur per dag vrije beweging. Paarden hebben een aantal basisvoorwaarden om gezond en gelukkig te leven; voldoende ruwvoer, vriendjes en vrijheid. Die zijn net zo belangrijk als eten en drinken. Een manege-eigenaar mag een paard dus niet behandelen als fiets, die je na gebruik terugzet in de stalling. Een
kat stop je ook niet in een kratje. Relatief gezien zijn de afmetingen van zo’n kratje vergelijkbaar met de afmetingen van een paardenbox, in beide gevallen kan het dier z’n kont amper keren. Twee uur per dag eruit is onvoldoende. Een paard beweegt van nature 80 procent van de tijd, terwijl paarden
op stal 90 procent van de tijd stil staan. Voor hun welzijn is het belangrijk dat ze elkaar kunnen zien en aanraken. Dat ze hun stalgenoot een beetje voor het uitkiezen hebben. Anders volgt er ruzie.

De Hollandsche Manege stamt uit de negentiende eeuw en de directie koestert nog negentiende-eeuwse opvattingen over dieren. Wat dat betreft is Artis moderner. Deze dierentuin staat net als de Hollandsche Manege in de stad en stamt uit dezelfde tijd. Maar de afgelopen decennia bracht de organisatie het aantal dieren terug om de overgebleven dieren meer ruimte te geven. Wie herinnert zich niet de ijsbeer die altijd ijsbeerde. Toen de ijsbeer stierf, kwam er geen nieuwe voor in de plaats. Paarden kunnen niet eens ijsberen in hun box. Daarom gaan ze weven, luchtzuigen of kribbebijten. Ook wel stalondeugden genoemd, alsof het paard er zelf schuldig aan is. Maar dat is dus het gevolg
van een ondeugdelijke stal en maar zeer zelden van rouw, zoals de Hollandse Manege beweert. Paarden die geschiktere huisvesting krijgen, vertonen algauw minder stalondeugden en op den duur kan hun gedrag volledig normaliseren. Ik heb zelf twee paarden die fanatieke luchtzuigers waren. Inmiddels zijn ze daar helemaal van genezen.

De Hollandsche Manage zou een voorbeeld kunnen nemen aan Manege en Ponykamp De Burght. Zo’n vijftig paarden leven daar in een kudde en hebben de beschikking over ruwvoer op een centrale voerplaats, een ruim opgestrooide inloopstal en een uitloop van een hectare. Alle paarden staan er dag en nacht buiten. Problemen met rangorde, blessures en verwondingen komen weinig voor, omdat er zoveel ruwvoer wordt verstrekt dat ook de paarden lager in de rangorde voldoende kunnen eten. Bijkomend voordeel is dat uitmesten veel minder werk is.

Een andere optie voor het huisvesten van paarden op een kleiner oppervlak is het Hit Actief-systeem. Stal Mansour in Arnhem heeft dat als eerste ingevoerd. Hier stonden ruim vijftig paarden op een halve hectare, tegenwoordig ruim een hectare. Ook bij Mansour geen rangordeproblemen, de paarden krijgen via een speciaal voersysteem te eten.

Nog een goed voorbeeld: in Amsterdam, bij Boerderij op IJburg, staan de paarden altijd buiten. Ze worden bitloos en ijzerloos gereden. De stadskinderen die daar komen kunnen zich niet meer voorstellen dat er elders paarden in ‘fietsenrekken’ opgesteld staan, met hun hoofd vastgebonden.
„Wij zijn voor dierenwelzijn, maar het moet wel haalbaar en betaalbaar zijn”, zeggen vader en zoon Valk van de Hollandsche Manege. Dat kan dus wel degelijk! Bovendien moet je je afvragen of je wel ten koste van een dier door moet willen gaan met je werk. Als de Hollandse Manege de nieuwe normen niet ziet zitten (minder paarden, grotere ruimtes, vaker naar een weiland, huisvesting buiten
de stad en alleen voor lessen op de vrachtwagen naar de binnenstad), moeten we ons afvragen of deze manege nog wel bestaansrecht heeft.

Vincent Valk durft zelfs te stellen dat het rapport van Dier & Recht is stemmingmakerij is. Niets is minder waar. Het is de schrijnende realiteit waarin paarden anno 2018 leven. Een boer die zijn koeien in individuele boxen zou huisvesten, zoals deze manege doet, is strafbaar. Voor
paardenhouders zou hetzelfde moeten gelden.

Sportpaarden buiten; eventing en dressuur

Heleen met Dorene

Wij hebben 3 paarden aan huis staan:

-KWPN ruin, Z2 dressuur en L eventing, 23 en topfit. Wordt op niveau in conditie gehouden.

-Zangersheide ruin, Aan zijn eerste wedstrijden bezig met ambities om het andere paard in  alle disciplines voorbij te gaan streven, 7 jaar

– Shetlander merrie, de oppas, 9 jaar

Ze staan normaal 12 uur per dag op een weiland met stripbegrazing waar ze altijd toegang tot een schuilstal hebben. De andere 12 uur staan ze op een droge paddock van 900m2 met een aantal stallen en een overkapping waar altijd voordroog in een slowfeeder zit. Ze kunnen onder het afdak van de stallen met drinkbakjes naar de slowfeeder onder de overkapping lopen. Met slecht weer hoeven ze dus niet eens nat te worden.

2 Keer per dag gaan ze even ‘op stal’ om apart gevoerd te worden. Bietenpulp en krachtvoer variërend van Pavo Vital (shetlander) tot een krachtvoer (2 kg 18Plus voor de oudste).

Ik heb in de eerste jaren stro in de stallen gehad maar toen ik erachter kwam dat de paarden écht liever buiten lagen en écht alleen naar binnen gingen om te plassen…… ben ik daar mee opgehouden. Alleen bij aanhoudende regen en langdurige vorst gooi in de stallen vol stro. Meestal word ik daarbij hartelijk uitgelachen door mijn vriend en mijn paarden maar ik slaap er beter door,

De paarden zijn deels of geheel geschoren in de winter en hebben dan een deken op. Half geschoren is voor ons het minimum om ook in een binnenbak fanatiek te kunnen trainen.

De oudste staat nu voor het eerste jaar zonder deken omdat hij het iets rustiger aan mag gaan doen. Voor het geschoren paard is normaal gezien een 200 gram deken voldoende. De paarden hebben duidelijk liever geen hals op dus die krijgen ze alleen bij heel nat weer of ijzige oostenwind. Ik probeer wel iedere dag de deken even helemaal af te laten als ze samen staan. Dat moment grijpen ze dan echt aan om uitgebreid te kriebelen.

Alle paarden zijn netjes op gewicht. De 7 jarige wordt niet snel dik. De oudste heeft daar in het verleden (pensionstal met minder uren buiten) wel echt last van gehad. Dat werd echter makkelijker te beheersen toen hij langer dan 4 uur de wei op ging. Hij leek meer rust te krijgen tijdens het eten want hij kwam minder vaak opgeblazen naar ‘binnen’. Ik vind het nu gemakkelijker om hem binnen het redelijke op gewicht te houden dan voorheen. De shetlander heeft in de zomermaanden een graaskorf omdat het rijkere gras voor de sportpaarden voor haar te veel is.

Wij zitten op zandgrond en het is dus redelijk eenvoudig om het jaar rond weidegang te bieden en de paarden op een droge ondergrond te laten lopen. Het vergt wel goed onderhoud en eens per 2 jaar moeten we een stuk zand in de paddock lostrekken of deels verversen.

Ik train fanatiek in alle disciplines en laat mij niet tegen houden door het weer. In de winter ben ik net zo actief als in de zomer. Bij vorst pak ik de trailer en ga naar de plaatselijke pensionstal waar ik voor €10 terecht kan. Er zijn hooguit 5 dagen in het jaar dat het mij door het weer niet lukt om te trainen zoals ik wil. Ik kan in de winter heel goed thuis rijden. In de zomer wijk ik vaak uit naar de 40×60 buitenbaan van de rijvereniging.

Het enige nadeel is dat ik de dag vóór een wedstrijd niet meer kan vlechten. Dan zit er mogelijk zand in de vlechtjes of ze hebben de vlechten eruit gekriebeld. Maar dat half uur eerder opstaan op de wedstrijd dag overleef ik ook wel.

Sportpaarden en sociale buitenhuisvesting zijn voor mij een heel logische combinatie.

Ik ervaar enkel voordelen. Een paard blijft een paard. Of je er nu alleen naar kijkt of glimmend oppoetst en de ring binnen stuurt. Buiten houden past bij mij beter bij het beeld van een blij en gezonde atleet.

Toen mijn paard nog op pension stond met bepekte buitentijd was ik altijd heen en weer aan het rijden om hem nog even uit zijn stal te halen. Zeker op de avond van een SGW. Want 2 uur op de trailer staan en dan op stal vond ik geen goede afronding van een lange en sportieve dag.

Ík vond het spannend toen ik de eerste nacht de deur op liet staan toen ze thuis stonden. En het paard? Die sliep vanaf het eerste moment heerlijk languit in het zand…….hehe

Sportpaarden buiten; endurance

Roald Bouman

Toen ik mijn vrouw zo’n 20 jaar geleden leerde kennen, kwam ik voor het eerst in aanraking met paarden. Al snel had ik in de gaten dat de paardenwereld heel conservatief is in zijn ideeën. Mij werd door veel mensen verteld, je moet niet altijd vragen waarom, maar sommige dingen moet je maar gewoon aannemen.

Echter, dat past geheel niet bij mij, dus van mij kwam heel vaak de vraag, waarom doe je iets zo? Omdat ik meestal niet veel verder kwam, ben ik mijzelf gaan verdiepen in het paard en paardenhouden. Na jaren op een stal te hebben gestaan, hebben wij en onze paarden 3 jaar geleden het geluk mogen ervaren om buitenaf te wonen en de paarden aan huis te hebben.

De reden dat wij ze buiten hebben is omdat wij onze paarden niet op willen sluiten. Hoewel de meest paarden zich schikken ik hun lot, zo niet onze Toto. Toto is een Gelderse ruin van 19 jaar en toen wij hem als 6 jarige kochten, naar het schijnt onhandelbaar, brak hij complete stallen af. Geen automatische waterbak bleef heel, deuken in de voerbak schoppen en bovenal uitbreken uit stal. Hij liep eens een complete voorwand eruit omdat hij niet op stal wilde. Zijn stal werd een fort, compleet met kettingen extra beveiligingen en stroomdraad langs de wanden. Ondanks dit alles kwam hij wel elke dag buiten in de wei.

Intussen hebben wij 3 paarden. Gaspara is een Arabische merrie van 14 jaar en loopt in de endurance met al vele klasse 3 wedstrijden op haar naam. Klasse 3 zijn wedstrijden 80 tot 120 km. In 2018 reed ik met haar een klasse 3 van 106 km en daarbij haalden we de 1e plaats! We rijden zonder hoefijzers en indien nodig met hoefschoenen; renegades.

We hebben haar als jaarling gekocht en alles zelf met haar gedaan, in haar tempo. Ze is nu drachtig en we verwachten in mei een veulen bij de kudde te mogen toevoegen. Sharika is eveneens een Arabische merrie, ze is nu 5 jaar oud en net zadelmak en gaat ook een endurance carrière tegemoet.

Trainen & wintervacht

De training voor de paarden start meestal in de wintertijd om ze gedurende het seizoen goed in vorm te hebben. Het zweten in de winter is helemaal geen probleem. Natuurlijk zitten ze in de wintervacht en krijgen het warm bij inspanning. Zolang het paard maar op adem is als we klaar zijn regelt de rest zich vanzelf. Ze kunnen daarna zelf uitlopen, rollen of eten, net waar ze zelf behoefte aan hebben. Paarden weten in tegenstelling tot mensen veel beter wat goed voor ze is. Bovendien zijn paarden beter op hun gemak bij temperaturen die wij te koud vinden.  Temperaturen boven 25 graden verdienen veel meer zorg en aandacht. Naar mijn mening moet je je afvragen of je een paard wel inspanning moet laten verrichten boven 30 graden.

Voeding

Onze paarden krijgen als basis, goed hooi. Dit laten wij analyseren zodat wij weten waar we op bij moeten sturen. Ze krijgen ook wat krachtvoer zei het beperkt en niet meer dan wat nodig is om een bepaalde inspanning te kunnen leveren. Dit kan bestaan uit een luzernebrokje maar wij schromen er niet voor terug om ook hele granen te voeren zoals spelt, gerst en zelfs haver. Van mei tot december staan ze dagelijks een aantal uren op de wei, waar ze de beschikking hebben over langstengelig gras en kruiden. Het overgrote deel staan ze op een track, of paddock met grote inloopstal.

Sport

Sinds 2007 ben ik actief in de endurance. De belangrijkste redenen om in de endurance actie te zijn is dat je een hele dag met je paard op stap bent, dit versterkt je band. Ook rij je in de mooiste natuurgebieden van Nederland. Bovendien is er veel aandacht voor het paard en haar welzijn.

Als ruiter, groom en vrijwilliger was ik al enkele jaren actief in de endurance toen ik mij aanmeldde voor de opleiding tot jurylid. Als jurylid ben je nog meer betrokken bij de wedstrijden en heb je de verantwoording voor een wedstrijd. Gelukkig hoef je als jurylid geen paarden of combinaties te beoordelen maar ben je voor een goed verloop van de wedstrijd waarbij iedereen zich aan bepaalde spelregels moet houden. Op die spelregels controleert een jurylid bij endurance, zo mag je in klasse 3 niet met een zweep rijden, sporen zijn in geen enkele klasse toegestaan en als hulpteugel is alleen de glijdende martingaal toegestaan.

Sportmassage

Door de endurance ben ik mij nog meer in het paard gaan verdiepen. Zo hebben mijn vrouw en ik beide de cursus sportmassage gevolgd. Hoe meer je weet hoe meer je erachter komt wat je nog niet weet. Met cursussen en opleidingen als cranio-sacraal therapie, bekappen, voerbeleid, EHBO, aromatherapie en Bach-bloesem tot gevolg. Dit resulteerde eerder dit jaar tot ons bedrijf; massage voor je paard. Uiteindelijk willen wij alle paarden helpen een beter bestaan te geven.

https://www.massagevoorjepaard.nl/

Sportpaarden buiten; western

Marith Overeijnder

Ik heb een Arabisch Volboed, Luna Bashirah, van bijna 14 jaar oud. Momenteel starten  we in de westernsport bij de WRAN (Western Ruiter Associatie Nederland) en bij de DAWRA (Dutch Arabian Western Rinding Association). Bij de DAWRA rijden we op Amateur nivo en gaan volgend jaar over naar de Open klasse. De DAWRA kent 4 verschillende nivo’s, Walk & Jog, Beginner, Amateur en Open. Bij de WRAN zijn we L2 geklassificeerd en starten ook wel eens in de L1, een nivo hoger. De WRAN  kent 5 nivo’s, namelijk L5, L4, L3, L2 en L1.

Bij de DAWRA zijn we in 2017 Nederlands Kampioen geworden in de onderdelen Ranch Riding en Ranch Trail in de combinatie klasse Amateur/Open. In 2018 hebben we de wedstrijden even aan de kant gegooid omdat mijn motivatie even weg was, maar we zijn weer gemotiveerd en gaan er in 2019 weer voor in de hoogste klasse. De Ranch onderdelen zijn sinds een paar jaar toegevoegd aan de Nederlandse westernsport en aangezien in deze onderdelen wat in een wat hoger tempo gereden moeten worden zijn die bij uitstek geschikt voor Luna, die graag een tandje sneller loopt dan wat er in de Pleasure verwacht wordt.

Ik heb Luna nu ruim 6 jaar en de laatste 3,5 jaar staat ze 24/7 buiten, wel met deken, aangezien haar vacht bij veel regen water door laat en ze dus nat wordt op de huid. Helaas is het niet anders, want ik vind het een gedoe van niks iedere keer de dekens wisselen. Maar zodra het weer het toe laat gaat de deken er af en mag ze lekker in haar blote velletje staan, wat ze overduidelijk erg prettig vindt

Trainen doen we op verschillende manieren en 3 tot max 5 x per week. We rijden mee in de wekelijkse springles, we hebben 1 x in de maand een privé westernles, daar waar moglijk is proberen we een klassieke dressuurles mee te pakken. In het zomerseizoen pakken we af en toe een crosslesje mee en starten een paar oefencrossjes. Ook zijn we regelmatig in het bos te vinden en varieert de afstand tussen de 5 en 30 km per rit. We hebben een buitenbakje ter beschikking en zo nodig rijden we in de binnenbak van de plaatselijke rijvereniging.

Wij rijden zowel met bit als bitloos. Heel simpel gezegd rijden we met alles, van touwhalster tot shank.

 

Sportpaarden buiten; dressuur

Mariska Beenen-Langelaar

Ik ben Mariska, 26 jaar en sinds juli 2018 begonnen met wedstrijden rijden. Zelf nooit het geschikte paard voor gehad, maar rond mei 2018 kreeg ik een unieke kans om een paard te gaan rijden dat voorheen eventing heeft gelopen, maar nu al 3 jaar stilstond. Zo kwam ik bij Cadanza, a.k.a. Daan. Een 11 jarige merrie van Negro.

We zijn begonnen met longeerwerk en in juni ging ik er voor het eerst op. Wat een geweldig en werkwillig paard! We zijn op 8 juli begonnen in de B en op 21 december hebben we ons M1 debuut gereden. Daarna gaat Daan voorlopig niet meer mee met wedstrijden, omdat ze drachtig is. We gaan dan dus lekker samen hobbelen en bosritjes maken.

Daan staat bij de eigenaresse aan huis met drie vriendjes. Ze hebben een hele grote paddock met rijbak erin, inloopstal en een prachtig stuk bos waar ze mogen rondbanjeren. Daarnaast zijn er 3 weilanden waar ze dagelijks op staan.
Dit valt voor ons goed te combineren. Ik merk dat Daan een happy en werkwillig paard is en goed in haar vel zit. Ze is een paard dat zich snel verveelt als ze staat opgesloten dus op stal staan zou ook echt een no-go zijn.

Ik train gewoon 4 a 5 dagen in de week, vrij intensief. Tegen het zweten? Goed uitstappen en daarna onder een goede zweetdeken laten opdrogen en lekker laten rollen in het zand.

Sportpaarden buiten; TREC

Suzanne Graauw

Damiën was een Pools Arabisch Volbloed en met hem heb ik veel TREC wedstrijden gereden in Nederland, maar ook België en Duitsland. Daarnaast ook patrouilleritten via de NHAV*. Mijn training bestaan voornamelijk uit gewoon buitenritten maken en steeds tempo of afstand opbouwen en onderweg alle obstakels meepakken, bruggetje, hek, een rij bomen als slalom en bijvoorbeeld een joggersparcours in t bos.

Hoe loste je dat op met de wintervacht?

Als zijn wintervacht te heftig was dan heb ik wel zijn onderhals geschoren en dat was genoeg, met regen deed ik hem dan een deken op, maar verder stond hij zonder deken. Mijn paarden staan op een stuk weiland met paddock en een schuilstal. Damiën werd bitloos en ijzerloos gereden. Helaas heb ik hem 1,5 jaar geleden moeten laten inslapen.

Wat is TREC precies?

TREC komt uit Frankrijk, de afkorting betekent “Technique de Randonnée Equestre de Compétition” een competitieve ruitertrektocht. Bij TREC staat buitenrijden centraal. .

Een wedstrijd bestaat uit drie verschillende onderdelen: POR, MA en PTV

POR

POR staat voor Parcours d’Orientation et de Regularité en is een orientatie-rit. Deze kun je samen of alleen rijden. Op een stafkaart teken je van tevoren de route in.

MA

Bij de gangenproef moet je een zo langzaam mogelijke galop en een zo snel mogelijke stap laten zien.

PTV

Het Parcours en Terrain Varié is een terreinrit met in totaal 16 obstakels/behendigheidsoefeningen op of naast het paard. Een kleine sprong, een hek op en dicht doen vanaf het paard etc.

Meer info:

www.trec-club.nl

http://www.nhav.nl/index.php/disciplines/patrouille-rijden

Sportpaarden buiten; dressuur

Kelly VanderGucht

Ik heb een 10 jarige KWPN merrie die Z1 dressuur loopt op wedstrijd (bijna Z2). Ik heb haar sinds oktober 2012. Sinds oktober 2018 heb ik mijn eigen stukje grond in Soest. Het is een weiland van ongeveer 35×65 meter. Het is niet super groot, maar voor 1 paard en 2 shetlanders is het ruim voldoende. Het is tenslotte geen stal van 3x3m. Wel heb ik 2 stallen staan van 3x3m en deze deuren staan altijd open. Ik heb stromend water en elektriciteit wat enorm fijn is. Het weiland wordt met veel regen wel een beetje een blubber bende, maar er is altijd een heel groot deel van de wei droog. Rond de stallen is verharding en in 1 van de 2 stallen ligt vlas. De paarden kunnen dus altijd droog staan of slapen, maar ze kiezen er toch voor om buiten te lopen/slapen.

Wat voer je je sportpaard?

Ik heb 3 hooinetten/slowfeeders hangen. In iedere stal 1 en buiten hangt er ook 1. In de hooinetten zit onbeperkt hooi. De paarden krijgen naast het hooi een vitaminebrokje van victorious secret 200 en kruidenslobber van agrobs. Af en toe psyllium tegen het zand, maar meer niet. Ook mijn wedstrijdpaard krijgt geen krachtvoer.

Maak je gebruik van dekens en of scheer je je paard?

Wel heeft zij een deken op. Helaas is Daisy al een aantal keer spierbevangen geraakt zonder deken. Zij kan slecht tegen regen en wind en kan zich slecht warm eten. Ook vind ik een deken juist fijn bij een wedstrijdpaard, zodat ik niet hoef te scheren. Een deken is niet fijn, maar scheren vind ik helemaal een no go! Ook rijd ik haar met een bit. Het is een pittige merrie en heb geprobeerd om bitloos te rijden. Helaas na een ernstig ongeluk in het bos ben ik hiervan genezen. Ik rijd zeker niet met stang en trens of met hulpteugels. Ik heb een kunststof flexibele stang en hier loopt zij heel fijn op. Sinds januari 2017 bekap ik mijn paard zelf en heb ik in 2018 de cursus natuurlijk bekappen gevolgd. Ik ben 1 van de weinige op wedstrijd op Z niveau zonder ijzers en met een paard die een ‘wintervacht’ heeft. Ik rij Daisy max 4x per week. We gaan vaak naar het bos, soms springen, soms longeren en 2x per week dressuur. Daisy is een kei in vrijheidsdressuur, dus dit doen we veel op vrije dagen of we gaan lekker wandelen.
Daisy is gewend om veel buiten te staan en heeft, voordat ik mijn eigen plek kreeg, ook op een stal gestaan waar zij 24/7 buiten stond met schuilstal en een merriekudde. Het was nu wel wennen dat zij met 2 shetlanders kwam te staan en kon moeilijk wennen aan de maat van de pony’s. Inmiddels is het een fijne kudde van 3 en genieten ze met volle teugen van hun kleine weiland. Het liefst zie ik ze op een nog groter weiland staan met ook een droge paddock, maar volgens mij heb ik 3 hele tevreden paarden. Ze kunnen gaan en staan waar ze willen en kunnen zelfs een klein sprintje trekken, wat ze dan ook maar al te graag doen. Oja en rollen in de modder is favoriet bij alle 3 (en ik maar poetsen….).

Hoe los je dat op met zweten na inspanning?

Als ze erg bezweet is, stap ik lang uit. Vaak doe ik het zadel af en loop ik er naast. Als het echt slecht weer is dan doe ik een wolle zweetdeken op tijdens het uitstappen. Na het stappen ga ik haar altijd op stal uitgebreid naverzorgen/poetsen. Eigenlijk is ze dan altijd wel droog. Maar met droog weer met een zonnetje laat ik haar ook wel ‘aan de lucht drogen’ na het uitstappen. Dan kan ze lekker rollen en haal ik er een borstel over voor ik de deken op doe. Ik moet wel zeggen dat mijn paard niet mega veel zweet, dus dat is wel heel fijn. En in de zomer is het simpel afsponsen met lauw water en zo naar buiten.

Ja maar rijden is ook niet natuurlijk……..

In alle discussies afgelopen jaren heb ik het al zo vaak gehoord:

“Ja maar rijden is ook niet natuurlijk”

Dat is dan vervolgens het excuus om paarden op te sluiten in boxen, te scheren, dekens om te doen en te voorzien van stalen schoenen. Het gaat er ook niet om wat natuurlijk is, want natuur is niet zo lief en gezellig als het klinkt. In de natuur heerst vooral honger, dood en verderf. Er is in de natuur geen medische zorg en in de natuur geldt het recht van de sterkste. Gezond oud worden is ook geen doel in de natuur, het enige wat de natuur wil is voortplanting. Als jij als merrie maar zes jaar oud wordt en wel vijf veulens hebt gehad, heb je voor de natuur je taak al meer dan volbracht en is je verdere aanwezigheid niet meer van waarde.

Rijden is dat niet natuurlijk, maar wel ontzettend gezond! Voor mens en dier. Paarden vinden over het algemeen buitenrijden erg leuk, vergelijk het met het uitlaten van je hond. De hele dag een beetje rondscharrelen op het erf is best oké, maar met uitlaten zie je veel meer! Bovendien maakt een paard in een paddock paradise, hoe goed deze ook is ingericht en hoe groot deze ook is, nooit het aantal kilometers die het maakt in het wild. In een paddock paradise lopen ze 3- 5 km in een etmaal, de rest moet je dan ‘bij’-rijden, of ‘bij’-mennen/wandelen/fietsen/steppen.

Rijden met je paard voorkomt overgewicht, houdt het paard soepel en zorgt voor een betere conditie. Beweging voor mens en dier voorkomt stress, houdt het hart gezond, het versterkt de botten en zorgt voor meer energie. De lijst voor mensen is ongeveer eindeloos en de meeste dingen gelden waarschijnlijk ook voor paarden; sporten reguleert je bloedsuikergehalte, verlaagt je bloeddruk, houdt je cholesterolgehalte in balans, verlaag fysieke en emotionele spanningen, vermindert rugpijn.

Een sportpaard kan prima buiten wonen én presteren, ook met een wintervacht en zonder dekens. Ik heb het al vaak in discussies verteld, maar onze paarden staan altijd buiten, zonder dekens, worden niet geschoren en toch trainen we voor endurance. Onze paarden hebben wedstrijden gereden van 80 en ook wel 100 km, zonder stal, deken, scheren en met wintervacht. De eerste wedstrijden zijn vanaf half maart, dat betekent dat alle wedstrijden die we rijden tot half mei, altijd met een harige vacht zijn. Endurance is geen blokje om van 3 km, maar we hebben het over 3 tot 8 uur achter elkaar rijden met snelheden van 10 – 15 km/h, alles draf en galop, elke 20 of 30 km is er een pauze van een half uur. Vele malen zwaarder dus dan een dressuurproef van 7 minuten. Scheren in de dressuur heeft vooral een esthetische reden; een haarbal in de ring ziet er minder mooi uit. Scheren voor het zweet is geen argument.

Een paard dat het warm krijgt tijdens het trainen, zweet gewoon met zijn wintervacht en de vacht is zo gemaakt dat de haren gaan liggen als het buiten warmer is. Zweet zorgt voor afkoeling. Na het rijden zijn de paarden nog wel nat, maar dat is geen probleem, ze rollen even in het zand en gaan dan weer eten. Ze zijn nooit ziek en worden allemaal stokoud en rijden tot op hoge leeftijd (32, 28, 26)

Kortom rijden is niet natuurlijk, maar wel leuk en gezond. En gelukkig zijn onze paarden aan huis niet natuurlijk, want dan zouden medische zorg en voldoende ruwvoer niet voorhanden zijn. In de natuur is het vooral overleven, aan huis is het gezond leven; met voer, vriendjes en vrijheid. Altijd toegang tot ruwvoer, gezellig met z’n allen in een groep en zelf de keuzemogelijkheid om wel of niet in een stal te gaan staan. Iedereen die denkt dat een stal noodzakelijk is voor een paard, moet maar eens de deur open laten staan en bekijken hoe graag het paard er nou echt in wil staan.

Jantine Leeflang

www.jantineleeflang.nl

Een paddock is nog geen paddock paradise

Wie aan wilde paarden denkt, denkt aan een kudde paarden die met wapperende manen galopperen over de eindeloze vlaktes in enorme uitgestrekte natuurgebieden. De werkelijkheid blijkt anders te zijn: Paarden blijken steeds dezelfde paden af te leggen van voorziening naar voorziening en keren steeds weer terug naar vaste punten.

De realiteit is een stuk minder romantisch dan onze fantasie. In het wild is het leven toch saaier en routinematiger dan we altijd dachten. Juist deze nieuwe inzichten over in het wild levende paarden, waren de basis van het paddock paradise principe.

Je paard buiten zetten is een hele stap en is beter dan op stal staan, maar is nog niet het ideale eindpunt. Een paddock is nog geen paddock paradise. Een paard in een weiland of een gewone rechthoekige paddock zal uit zichzelf niet extra gaan bewegen als het voedsel onder hand- of eigenlijk neusbereik is. In een weiland is de uitdaging nul, je doet je hoofd naar beneden en gaat eten. In een paddock met een slowfeeder kun je de hele dag bij de slowfeeder staan en jezelf vol eten zonder ver te hoeven lopen, de drinkbak is immers ook dichtbij.

Kort samengevat zegt Jaime Jackson dat paarden meer gestimuleerd worden om te gaan bewegen als je een pad maakt op je terrein en daarbij plaats je de voorzieningen ver uit elkaar. Een drinkplek, een plek om te rollen, een plek om te slapen, een plek om te schuilen, een liksteen en slowfeeders. (Al kan het handig zijn om de schuilstal en liksteen te combineren om te voorkomen dat je liksteen wegregent.) Je verbindt de voorzieningen door middel van een pad en de paarden worden al veel meer uitgedaagd om te gaan bewegen. Beweging is noodzakelijk voor een goede doorbloeding, alleen als een paard beweegt werkt het hoefmechanisme; de hoef is een soort pompje dat in en uitzet als een paard loopt.

Ook al is er weinig oppervlak; er is altijd een manier om een uitdaging te verzinnen voor je paard. We zijn al veel creatieve oplossingen tegengekomen; een pad (‘track’) rondom de rijbak bijvoorbeeld kan al een verrijking zijn. Bij een bak van 20 x 40, heb je dan toch al snel 120 meter extra aan looppad voor je paarden!

Van 1982 tot 1986 heeft Jaime Jackson bestudeerd hoe paarden in het wild leven. De paarden in de V.S. zijn geen echte wilde paarden, want van oorsprong komen paarden helemaal niet voor op het continent Amerika. Het zijn onze eigen huis, tuin en keuken paarden die her-verwilderd zijn en prima gedijen in hun nieuwe omgeving. Omdat hij van oorsprong hoefsmid was, keek hij in eerste instantie naar hun hoeven. Hij ontdekte dat veel voorkomende hoefproblemen waar hij als smid mee te maken had, niet voorkwamen bij deze kuddes. Ook niet bij de hoeven van paarden die gestorven waren in het wild. Van evolutie en natuurlijke selectie kan nog amper sprake zijn, aangezien paarden pas 500 jaar voorkomen in Amerika. Dat is op evolutionaire schaal te kort om tot serieuze aanpassingen te komen. De paarden daar zijn nog steeds direct verwant aan onze paarden in alle opzichten. Zijn bevindingen heeft hij opgetekend in ‘Horse Owners Guide to Natural Hoofcare’ 1998, omdat collega’s weigerden te luisteren, heeft hij de briljante ingeving gehad om de paardeneigenaar zelf aan te spreken. De verandering komt dit keer van onderaf in plaats van bovenaf via de ‘deskundige’.*

Paarden in een paddock paradise plaatsen zorgt er voor dat ze gestimuleerd worden om hun natuurlijke gedrag te tonen, meer dan in een vierkant met zand. Van haaien is bekend dat ze sloom en ongezond worden als je ze in een aquarium stopt, er is geen enkele reden of uitdaging om actief te gaan zwemmen. Als er stromend water door de bak gepompt wordt, gaan ze actief aan de gang en moeten ze zwemmen en worden ze gezonder. De track is vergelijkbaar met stromend water voor de haai.

Jaime Jackson opent zijn boek ‘paddock paradise’ terecht met:

“To all horses everywhere who suffer the injustices of unnatural confinement”

“Opgedragen aan alle paarden ter wereld die lijden onder het onrecht van onnatuurlijke opsluiting”

Meer Nederlandstalige info: www.paddockparadijs.nl

Met dank aan M. Brian voor de bijpassende tekening: www.paardentekenaar.nl

*Zijn oplossing inspireerde mij ook om deze website voor en door paardeneigenaren op te zetten, in plaats van de deskundigen proberen ‘om’ te krijgen; in het verleden behaalde teleurstellingen (door Jaime Jackson) gaven al garantie voor de toekomst wat dat betreft. Als de ‘deskundigen’ zich al hebben gelieerd aan een keurmerk waarbij een half uur loslopen genoeg is, valt daar weinig eer te behalen.

“Maar overdag gaan de paarden naar buiten……”

Na het lanceren van de website hebben we toch een aantal mailtjes gehad van pensions met stallen die toch ook heel erg graag op de kaart wilden, want ‘overdag gaan de paarden naar buiten’. Helaas betekent ‘overdag naar buiten in de winter’ dat paarden van vanaf vijf uur ’s middags tot negen uur ’s ochtends binnen staan en dus 16 uur lang onafgebroken in hun box van 3 bij 3 staan.

Een ander aspect bij veel stallen waarbij de paarden ‘overdag naar buiten gaan’, is dat ze meestal in individuele paddocks staan. Zo’n postzegel paddock is meestal ook niet zo groot als een rijbak en als ze geluk hebben staat er een slowfeeder in. Postzegelpaddocks zonder ruwvoer, zijn eigenlijk een box zonder dak en zonder eten, geen wonder dat het paard graag naar binnen wil! Ze kunnen hun kont er amper keren, laat staan dat ze er even een sprintje kunnen trekken.

Ruwvoer in een postzegelpaddock is wel een verbetering, maar de paarden kunnen niet spelen met elkaar. Paarden moeten niet alleen elkaar kunnen zien, maar ook aanraken en kunnen spelen. ‘Overdag naar buiten’ en dus ’s nachts in boxen, voldoet helaas niet aan de natuurlijk behoeften van een paard. Een paard is ondanks het fokken van bepaalde rassen, nog steeds een steppedier dat het hele etmaal loopt en eet.

De kaart van ‘hetnieuwepaardenhouden’ is echt gericht op pensionplekken en maneges waar de paarden altijd buiten staan, in een groep en met voldoende ruwvoer. Overdag naar buiten in paddocks deden we jaren geleden ook al, het kan anders, het moet anders! Een paard is geen fiets die je ’s nachts in de schuur zet en overdag in het fietsenrek….