Als paardrijden verboden wordt, verliest de diersoort het bestaansrecht

De kranten staan de afgelopen week vol met opinieartikelen over paardenwelzijn, met als aanleiding de Jumping Amsterdam. O.a. ‘paardensport is een onverantwoorde hobby‘ in de Volkskrant.

Als paardrijden verboden wordt, verliest de diersoort het bestaansrecht. In gedomesticeerde situatie is een paard in sommige gevallen wel degelijk beter af dan in het wild. De natuur is keihard, alleen de sterkste overleeft, er is geen dierenarts die lichamelijke ongemakken kan behandelen, er is geen extra ruwvoer als er niks meer groeit in de winter en er is geen schuilstal als het weer slecht is. Het paard gaat er in welzijn wel degelijk in een aantal opzichten op vooruit als je domesticatie en leven in de natuur met elkaar vergelijkt.

Paardrijden is ook niet natuurlijk, maar wel gezond voor een paard. Alleen rondlopen in een weiland of paddock paradise is voor een paard hetzelfde als een hond die wel losloopt op het er, maar nooit uitgelaten wordt. Honden vinden het leuk om op pad te gaan en uitgelaten te worden, ze worden enthousiast van het strand bijvoorbeeld. Voor paarden geldt precies hetzelfde, uitgelaten worden in de bossen of op het strand vinden ze spannend, omdat ernaast rennen en wandelen niet praktisch is, kun je er net zo goed op gaan zitten. Paardrijden draagt ook bij aan verbetering van de gezondheid van het paard, het paard is in beweging en krijgt een goede conditie en dus een betere gezondheid. Overgewicht en daarmee samenhangende klachten liggen op de loer als een paard alleen maar in de weide staat.

Dat er nog grote stappen te maken zijn op het gebied van paardenwelzijn bij sport en topsport is wel heel duidelijk. Veel sportpaarden slijten hun leven in kooien, boxen klinkt minder akelig, en komen daar slechts enkele uren per etmaal uit. De sectorraad paarden heeft inderdaad een keurmerk voor welzijn, maar dit stelt weinig voor. Het keurmerk kan al behaald worden als de dieren een half uurtje per dag loslopen en de rest van het etmaal in hun kooi staan. Wie even het krantenarchief raadpleegt, ontdekt als snel dat het vooral een organisatie is die het eigenbelang dient. De voorzitter van deze sectorraad was de eigenaar van de Hollandsche Manege in Amsterdam, die al meerdere malen in opspraak is geweest in relatie tot paardenwelzijn, omdat de paarden te weinig buiten komen. Het hele keurmerk is daarom ook zo ontworpen dat iedere traditioneel ingericht bedrijf er zonder al te veel aanpassingen aan kan voldoen. De SRP roept dan ook vooral in de eigen echoput.

Vernieuwingen waarbij paardenwelzijn erop vooruitgaat, gaat niet vanuit de sector zelf komen, niet vanuit de KNHS en niet vanuit de SRP. De veranderingen komen nu van onderop. Paardeneigenaren die kritische vragen stellen bij de huidige manier van opstallen en rijden van paarden en allemaal stuk voor stuk laten zien dat het ook anders kan. In oktober 2019 heb ik als alternatief voor het inhoudsloze keurmerk paardenwelzijn, de website het nieuwe paardenhouden opgericht. Een onafhankelijk platform waarbij paardeneigenaren met elkaar kennis en ervaringen delen over het jaarrond buiten huisvesten van paarden in kuddes. Er is ook een interactieve kaart beschikbaar waar paardenpensions en maneges op staan die hun paarden altijd buiten hebben staan in groepen. Het blijkt dat het gewoon kan met wat kleine aanpassingen, het kan ook in de randstad, een paar prachtige voorbeelden van paard vriendelijke huisvesting zijn gewoon onder de rook van Amsterdam te vinden. Ook zijn er al genoeg (top)sport voorbeelden te vinden in alle disciplines met paarden die het jaarrond buiten gehuisvest zijn.

Als de sector, inclusief de KNHS nu niet snel zelf het voortouw gaat nemen in het aanpakken van paardenwelzijn, dan gaan andere groepen het wel doen. De KNHS moet eens kritisch gaan kijken naar hoe topsport bedreven wordt, strengere controles uitoefenen op optomingen, bitten en doping. Je kunt natuurlijk heel hard roepen dat alleen domme vegans tegen topsport zijn. Of je grijpt de kans om eens kritisch te evalueren of een sport die nog steeds volgens de normen van de 19e eeuw wordt bedreven niet eens een update moet hebben. Als je alleen al kijkt naar de outfit van de spring- en dressuurruiters; die rijden nog steeds in kostuum hun wedstrijden, en ook het tuig ziet er nog vrijwel hetzelfde uit als een paar eeuwen geleden. Terwijl er allang ander, beter en modernere materialen verkrijgbaar zijn: een endurance wedstrijd is een bonte verzameling van allerlei soorten moderne zadels en ook de kleding is modern en vergelijkbaar met die van sporten zoals mountainbike en hardlopen.

Binnen de paardenwereld ligt de topsport onder vuur, omdat dankzij internet, de kennis over paarden onder paardeneigenaren zelf veel groter is geworden en men zich niet meer laat wijsmaken door de grote namen wat wel en niet goed is. Het rijden met scherpe bitten is verwerpelijk en niet meer van deze tijd. Tegenwoordig wordt met 21e-eeuwse technieken door sommige paardentandartsen het gebit aangepast aan het bit, een voorwerp uit de 13e eeuw. De voorste kiezen worden opzettelijk beschadigd en wordt er meer ruimte gemaakt voor het bit dooreen afronding in de eerste kiezen te maken. Deze kiezen liggen veel verder naar achteren dan dat de mondspleet lang is, een ruiter mag zichzelf dus eens kritisch de vraag stellen wat er verkeerd gaat tegen de tijd dat deze ‘bitseats’ noodzakelijk zijn om het paard ‘meer comfort’ te geven. Moderne inzichten hebben allang aangetoond dat paardrijden ook prima bitloos kan gebeuren en ook meer gezondheidsvoordelen heeft. De KNHS heeft als eerste paardensportbond ter wereld het bitloos rijden in de dressuur toegestaan tot het M-niveau, dat was echt enorme sprong voorwaarts, maar sindsdien is er niets meer gedaan aan innovatie. Bij springen, eventing en endurance is bitloos rijden al heel lang toegestaan.

Sport met paarden moet kunnen, maar dan wel op een dierwaardige manier, waarbij de paarden een paardwaardig bestaan krijgen en op een paardwaardige manier gereden worden. Paardrijden als sport zal niet verboden worden als allerhande organisaties stoppen met vasthouden aan 19e-eeuwse tradities en open gaan staan voor vernieuwingen en moderne inzichten.

Voorstanders van (top)sport, stop daarom met het aanvallen van de boodschappers, ga inhoudelijk in op de zaak en vertel wat de sport zelf kan doen om het welzijn van paarden te verbeteren én draagvlak voor sport te behouden. Doe het nu!

Jantine Leeflang

oprichter van ‘het nieuwe paardenhouden’ en gebitsverzorger

Het nieuwe paardenhouden komt op TV!

Voor TV Utrecht zijn opnames gemaakt over het initiatief ‘het nieuwe paardenhouden’. Het is leuk om te horen dat ze bij het rusthuis in Soest vertellen dat ex-stalpaarden óók prima (weer) in een kudde kunnen leven. Een vaak gehoord argument om een paard niet in een kudde te zetten is dat het paard niet meer gewend is met anderen te staan, maar dat is dus klinkklare onzin.

De datum van de uitzending is nog niet bekend, maar ik mocht het filmpje al wel publiceren.

Gezondheidsvoordelen van buiten huisvesting voor je paard

Met groeiende verbazing las ik het verslag van LTO paardensector over het bezoek aan de Hogeschool in Dronten, waar ik ook een lezing mocht geven.

LTO doet voorkomen alsof normen en waarden nu bepalen wat als paardenwelzijn wordt beschouwd en niet langer wetenschappelijke feiten. Uit ieder recent onderzoek blijkt dat er alleen maar gezondheidsvoordelen zitten aan groepshuisvesting van paarden, in de buitenlucht.

Om de voordelen nog maar eens op te noemen:

  • gezondheid van de hoef; door veel bewegen is de doorbloeding van de hoef goed. het hoefmechanisme van de hoef werkt namelijk alleen als een paard in beweging is.
  • gezondheid van de benen; stalbenen komen buiten bijna niet voor.
  • verveling; paarden die buiten leven met vriendjes en voldoende ruwvoer zullen zich niet zo snel vervelen en daarmee samenhangend…
  • stalondeugden komen minder voor bij paarden die buiten staan en paarden die stalondeugden hadden gaan dit minder doen als ze buiten in een groep staan en soms verdwijnt dat zelfs helemaal
  • gezelschap; paarden zijn kuddedieren die zich veiliger voelen als ze in een groep zijn. Als een deel van de paarden slaapt, waken anderen. Gezelschap nodigt uit tot spelen.
  • spijsvertering; beweging zorgt voor een betere spijsvertering, ook onbeperkt toegang tot ruwvoer voorkomt maagzweren. Koliek komt vaker voor bij stalpaarden (vaak door het opeten van hun stalbedekking).
  • longfunctie; longproblemen komen minder voor bij paarden die buiten staan. In stallen krijgen sommige paarden last van stof of ammoniakdampen
  • gedrag; paarden die buiten staan in groepen zijn evenwichtiger en beter hanteerbaar dan paarden die veel op stal staan

Natuurlijk zitten er ook wel wat onhandige puntjes aan groepshuisvesting buiten met je paard;

  • je paard is eerder vies
  • individueel voeren is lastiger (de dikke tinker en de schrale arabier in één kudde)
  • mestonderzoek (welke drol is van wie)
  • meer werk voor de eigenaar (mest ligt niet op 9m2 maar op vele vierkante meters verspreid)
  • weersinvloeden

Al deze punten zijn wel op te vangen, dus nadelen zou ik het niet willen noemen.

 

https://thehorse.com/120159/turnouts-effects-on-stall-kept-equine-athletes/

https://www.thesprucepets.com/importance-of-turnout-for-your-horse-1886932

Turnout for horses: 24/7, part-time or not at all? Here are the pros and cons…

 

 

Het nieuwe paardenhouden lezing op Aeres Hogeschool Dronten

Een paar weken geleden werd ik benaderd door de studenten van de opleiding hippische bedrijfskunde aan de hogeschool in Dronten. Ze wilden graag dat ik wat kwam vertellen over mijn bedrijf (dagcursussen, gebitsverzorging en natuurlijk bekappen) en ook over het nieuwe paardenhouden. De lezing vond plaats op woensdag 6 maart 2019. Op veel opleidingen wordt nog altijd het traditionele beeld geschetst, zowel op de agrarische VMBO en MBO opleidingen, maar ook op de HBO opleidingen.

Ontzettend leuk om dan eens te mogen vertellen over dat het ook anders kan. Dat het tijd is voor vernieuwing in de toch wel traditionele paardensector. Alle excuses die tot nu toe aangevoerd werden, zoals:

  • het kan niet, want we zitten in de randstad en daar is te weinig ruimte
  • het kan niet, want ik heb een sportpaard
  • het kan niet, want we zitten hier op veen/kleigrond

kunnen nu aantoonbaar van tafel geveegd worden. Wie de kaart met pensions opent ziet direct dat het wél kan, óók in de randstad en óók op veen- en kleigrond. En met de sportvoorbeelden op deze site hebben we ook al laten zien dat sport en zelfs topsport prima samengaan met buiten huisvesten van je paard. De sportvoorbeelden die op deze site zijn te vinden, heb ik ook in de lezing de revue laten passeren. Na afloop zijn er nog veel studenten bij mijn standje langs geweest en waren zeer enthousiast.

Na mij was de spreker Ralph van Venrooij, voorzitter van LTO vakgroep paardenhouderij. Hij schetste ook een beeld van een sector die achterloopt op de andere sectoren, de veehouderij is in een aantal zaken al ver vooruit. Ook maken zij zich hard voor het wel zeer scheve verschil in BTW tarief. Een traditionele pensionstal met individuele boxen valt onder het 0% tarief, ja je leest het goed NUL en een paddock paradise valt onder het 21% tarief! (Ik vraag me dan af wat de belastingdienst doet als je een schuur met lege boxen hebt en de paarden overdag altijd buiten, of gewoon lege boxen ergens op je land parkeert…)

Dat het tijd is voor vernieuwing, of innovatie als je dat een mooier woord vindt (ik krijg altijd jeuk van dat woord) is wel duidelijk. We houden paarden nog steeds alsof ze dienst doen bij de cavalerie van het leger, een tijd waarin paarden een totaal ander gebruiksdoel hadden en in een tijd waarin de tijdgeest en opvattingen over dieren totaal anders was. De paardenhouderij is in veel opzichten eigenlijk in de Middel-Eeuwen blijven steken. Als de sector blijft volharden in traditionele opvattingen missen ze de boot. De nieuwe lichting studenten denkt er al duidelijk anders over en maakt andere keuzes. Studenten die hun paard bewust niet op de stallen van de opleiding hebben staan, maar in een paddock paradise. Dit zijn wel de hippische ondernemers van de toekomst en die willen duidelijk een andere koers gaan varen!

 

Jantine Leeflang

Koffieochtend ‘het nieuwe paardenhouden’ noord-west Nederland *VOL!*

Zondag 3 maart 11h-13h Venhuizen (NH) *******VOL!!!!!!**********

Koffie ochtend voor (collegiale) intervisie over paarden buiten houden. Het is leuk en gezellig om kennis en ervaringen uit te wisselen (hoe hou je je paddock en track droog/wat is de beste slowfeeder/hoe introduceer je nieuwe paarden in je kudde/hoe kun je toch individueel voeren etc). Voor zowel privé pensions als commerciële pensions, of voor mensen die overwegen hun paarden buiten te gaan huisvesten. Ik zal een stukje vertellen over het ontstaan van het concept paddock paradise. Deelname gratis, wel even doorgeven aan mij zodat ik weet hoeveel mensen er komen (jileeflang@gmail.com). Als iedereen wat lekkers meeneemt voor bij de koffie of thee maken we er een gezellige ochtend van.